Sismik Çalışması

Sismik Ölçümler

Sismik yöntemler yer altındaki jeolojik tabakaların durumlarını saptamada elastik dalgaların, arz içerisinde yayılması ile ilgili fizik prensiplerine dayanır. Uygulamalı sismikte, dalgaları üreten bir enerji kaynağı, yeryüzüne bir düzen içinde yerleştirilmiş bir seri alıcıya ve bu alıcılara gelen dalgaları kaydeden ölçüm aletine gerek vardır.

Bu düzen içinde temel prensip, enerji kaynağından yayılan ve alıcılara gelen dalgaların zamana karşın amplitüdlerinin kaydedilmesidir.
Sismik yöntemler, kaynaktan yayılan sismik dalgaların takip ettiği ışın yollarına göre Sismik Yansıma (refleksiyon), Sismik Kırılma (refraksiyon)olmak üzere iki genel bölüme ayrılır.

Sismik Yansıma Yöntemi; yeraltının iki veya üç boyutlu, ayrıntılı yapısal ve stratigrafik kesitinin elde edilmesinde kullanılır.

Sismik Yansıma Yöntemi çalışmalarını üç aşamada toplamak mümkündür.
1-Arazide sismik verilerin toplanması, bu verilerin arazide kalite kontrol işlemine tabi tutulması, düşük (sinyal / gürültü) oranı olan sahalarda S/G oranını artırıcı parametre tayini ve modelleme çalışmalarının yapılması
2-Verilerin ofiste bilgisayar ortamında veri toplama amacına uygun olarak 2B/3B kara/deniz işleme tabi tutulması (Sinyal / Gürültü oranı düşük sahalarda veri kalitesini arttırıcı proses, yüksek ayrımlı sismik veri prosesi, kömür aramacılığına yönelik özel veri işlem vs)
3-Verilerin yorumlanması ( Kömür amaçlı sismik verilerin yorumlanması, yeraltı, kömür Yayılımının 3 Boyutlu görüntülenmesi, Jeotermal sahalarda fay geometrisi ve temel kayanın tespiti, kuyu bilgilerinin sismik veri ile birleştirilmesi vs)
Sismik Yansıma Yöntemi ekonomik olarak petrol ve doğal gaz araştırmalarında, kömür yatağı araştırmalarında, mühendislik amaçlı olarak kıyı tesislerinin denizaltı zemin ve çökel istif şartlarının belirlenmesinde, liman, karayolu, baraj ve büyük yapıların inşası ile ilgili temel kaya problemlerinin çözümünde, kültürel olarak arkeojeolojik çalışmalarda bilimsel amaçlı olarak kara ve denizde yerkabuğu araştırmalarında kullanılmaktadır.

Sismik Kırılma Yöntemi; veri toplama ve değerlendirme açısından oldukça pratik, hızlı ve ekonomik bir yöntemdir. Diğer önemli bir özelliği ise dalga yayınım hızının derinlikle arttığı tabakalı ortamlarda, tabakaların hızlarının ve derinliklerinin yeterli bir doğrulukla bulunmasını sağlar.
Sismik Kırılma Yöntemi, yeraltı suyu araştırmalarında, mühendislik amaçlı zemin etütlerinde, özellikle deprem tehlikesinin beklendiği yörede sismik tehlike araştırmalarında yatay ve düşey yönde herbir katman için sismik hızların belirlenmesi ve gerçek tabaka kalınlıkları ve bunların dinamik özelliklerinin elde edilmesinde kullanılmaktadır.

Sismik Kırılmada Ölçüm
Sismik kırılma yönteminde, bir kaynaktan yer içerisine doğru yayılan sismik dalgaların, belirli uzaklıklardaki alıcılara varması için geçen zaman ölçülür. Kısacası, dalganın yer içerisindeki seyahat zamanı ölçülmüş olur.

Arazi İşleri ve Atış Dizilimleri
Sismik kırılma yönteminde arazi işleri uygun bir biçimde patlayıcı madde patlatmak ya da bir cismi yere düşürerek sarsıntı elde edilmesi için gerekli hazırlıkları yapmak, jeofonları önceden belirlenen noktalara yerleştirmek ve kayıt aletleri ile kayıt almaktan ibarettir. İki tür atış dizilimi kullanılır;

Profil Atışları: Belirli bir katmanın alt ya da üst sınırını fayları ve yanal değişimleri saptamak için kullanılır.

Yelpaze Atışları: Çok derin olmayan tuz domlarının incelenmesinde kırılma atışlarının özel bir şekli kullanılır.

Sismik çok kanallı yüzey dalgası Mikro-Tremor hattı ölçümleri

MASW: Aktif Kaynaklı Çok Kanallı Yüzey Dalgası Analizi
SASW: Aktif Kaynaklı Çok Kanallı Yüzey Dalgası Analizi
MAM : Çok Kanallı Microtremör Dizi Ölçümü

*Sismik Masw-Mam Değerlendirmelerinde Kullanılan softwareler.
*Seis Imager 1D/2D Pickwin (Dispersion Curves)
*Seis Imager 1D/2D Surface Wave Analysis (Masw-Mam Analysis)

Sismik MASW-MAM-SASW ölçümleri ile kırılma ölçümleri yapılabilen yerlerin yanı sıra, şehir içinde her tür ortamda (asfalt-kaldırım-beton) sismik S (sekonder) dalgası hızları, mevcut yönetmelikler için gerekli olan, 30 m.-50 m. ve 100 m. ve derinliklere kadar ayrıntılı bir sekilde hesaplanabilmektedir. Ölçümler neticesinde;
* Sismik S ve P Dalgası Hızları
* Zemin Hakim Periyodu
* Mikrobölgeleme Amaçlı Zemin Büyütmesi
* Vs30
* Zemin Grubu
* Zemin Sınıfı belirlenebilmektedir.